SPOR GAZETECILIGI

"TÜRKİYE’DE İLETİŞİM BİLİMLERİNİN AKADEMİK GELİŞİMİ"

Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda (1923) Gazetecilik Eğitimi konusunda Osmanlı İmparatorluğundan bir miras devralmamıştı. İlk basın yasası 1931 yılında çıkarılmıştır. Almanya’da eğitim görmüş Müderris Fehmi Yahya tarafından ilk Gazetecilik eğitim kurumu 1948 yılında İstanbul’da ‘‘İstanbul Özel Gazetecilik Okulu’’ adı altında kurdu.

Gazetecilik eğitiminin akademik bir ortamda yürütülmesi girişimleri 2. Dünya Savaşı sonrasına rastlar. İstanbul Gazeteciler Cemiyeti Başkanı olan Sedat Simavi, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğüne yapmış olduğu müracaat sonrasında üniversite-basın işbirliği sağlanmıştır. İ.Ü. İktisat Fakültesine bağlı "Gazetecilik Enstitüsü" Üniversite senatosunun olumlu kararıyla eğitim hayatına atıldı. Benzer girişim Ankara Gazeteciler Cemiyeti tarafından Ankara Üniversitesi Rektörlüğüne iletildi, olumlu karşılanan teklif sonrasında, A.Ü. Siyasal Bilimler Fakültesi (SBF) bünyesinde "Basın Yayın Yüksek Okulu" 1965/1966 öğrenim döneminde faaliyetlere başlatıldı.

Gazetecilik Eğitiminde bulunan özel okullar, TBMM’nin sağladığı bir dizi kolaylıklar yardımıyla 1965 yılından sonra etkin bir şekilde faaliyetlerde bulundular, fakat daha sonra yetersiz oldukları ve bazılarının diploma satan kurumlara dönüştüğü gerekçelerinden dolayi TBMM incelemesine müteakip devletleştirilip resmi kurumlara dönüştürüldüler.

12 Eylül 1980 Askeri Darbesinden sonra Türkiye’de Üniversiteler ile ilgili köklü yeni düzenlemeler yapıldı. 2547 sayılı kanun ile Üniversitelerde radikal yapılanmalar getirildi. Bu kapsam da Gazetecilik ve Halkla ilişkiler Yüksek Okullarının (GHIYO) ismi degiştirilerek "Basın Yayın Yüksekokulu"na (BYYO) dönuüştürüldü ve Üniversitelere doğrudan bağlandı.
Bu isim değişikliği aracılığıyla Basın Yayın Yüksekokulları akademik eğitime 10 yıl devam edebilmiş, daha sonra bu okulların adı"İletişim Fakültesi" olarak tekrar değistirilmiştir.

Resmi kurumların dışında "Hürriyet Vakfı - Erol Simavi Özel iletişim ve Eğitim Merkezi" kuruldu. Daha sonra Hürriyet Gazetesinin yeni sahibi Aydın Doğan, AD Vakfı aracılığıyla görüşmelerden sonra Milli Eğitim Bakanlığının oluru alınarak "Gazetecilik Meslek Lisesi" kurdu. "Uğur Mumcu Arastırmacı Gazetecilik Vakfı" tarafindan 1995 yılından itibaren başlatılan çalışmada, Üniversite mezunlarından seçilen kişiler bir aylık yoğun kuramsal eğitim sonrasında beş aylık bir süre ile Hürriyet – Milliyet – Cumhuriyet Gazetelerinin Ankara Bürolarında uygulamalı bir staj eğitimine tabi tutulmaktadir. Daha sonra 1995 yılından itibaren "Akademi İstanbul" isimli özel bir kuruluş iki yıllık bir program çerçevesinde Gazetecilik, İşletme İletişimi, TV, Radyo, Reklamcılık ve Siyasal İletişim gibi alanlarda kurslar ve eğitim programları düzenlemektedir.

İletişim alanında bu gelişmelerin yanında bazı Alman Vakıflarının 2000 yılı basından itibaren Türkiye’de İletişim Bilimleri alanında ki gelişmelere aktif şekilde katıldığını gözlemliyoruz. Konrad Adenauer Vakfı, İstanbul Üniversitesi - İletişim Fakültesi Dekanlığınca ortak bir çalışmaya katılmış ve bazı Almanca temel gazetecilik eserlerinin Türkçe diline tercüme edilerek yayımlandığını görmekteyiz.

İstanbul - Marmara - Ankara - Gazi - Ege - Anadolu - Selçuk Üniversitelerinde uzun yıllardan itibaren sürdürülen iletişim bilimleri alanında akademik eğitime rağmen, kuramsal ve görgül araştırmaların istenilen verimlilikte üretilemediğini gözlemlemek mümkündür. Bu olumsuz gelişimin nedenlerinin başında sıkça akademik birimlerin yalnızca isimlerinin değiştirilmesiyle yetinilirken, içerik – eleman - kaynak sağlama konularında iyileştirmeler yapıl(a)maması önemli rol oynamaktadır.

Gazi Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi İletişim Fakültelerinin ortaklaşa düzenlediği "I. Ulusal İletişim Sempozyumu" ancak 3-5 Mayis 2000 tarihleri arasında gerçekleştirilebilmiş olması alanla ilgili bilimsel özgün çalışmaların geçmişi hakkında bir fikir sunmaktadır. İletişim bilimcisi Prof. Dr. Oya Tokgöz ilki gerçekleştirilen bu Sempozyuma sunduğu "Türkiye’de İletisim Araştırmaları: Nereden Nereye?" başlıklı betimleyici araştırmasında, Türkiye’de iletişim olgusu ve bununla bağlantılı olarak iletişim araştırmalarının nereden nereye geldiğini az veya çok, iyi veya kötü bir değerlendirme yapmak amacıyla yola çıkmıstır. İletişim araştırmaları üzerinde yapılmıs derli toplu bir çalısmaya halen ulaşabilmenin çok zor olduğu tespitinde bulunmuştur. Bunun nedenleri üzerinde düşünülmesi gerektiğinin vurgulandığı araştırmada, iletişim arastırmaları üzerine derinleşilmeli ve daha pek çok araştırmanın yapılması durumunda ancak Türkiye’de iletişim alanında gerçek kestirimlerin yapılabileceği değerlendirmesinde bulunmaktadır.

Editörün Notu:

Konu hakkında daha detaylı bilgi için: Korkmaz Alemdar, "Medya Gücü ve Demokratik Kurumlar", AFA Yayıncılık ve TUSES Vakfı ve A. U. İletişim Fakültesi Mezunları Derneğince yayınlanmakta olan "Kültür ve İletişim Dergisi" 2000 3(2) yaz baskısına bakınız.